eKMap Solutions hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng và khai thác cơ sở dữ liệu mạng lưới cấp nước trên nền tảng GIS, kết nối thông tin tài sản với các nghiệp vụ vận hành. Thay vì quản lý bản vẽ CAD, Excel và hồ sơ kỹ thuật riêng lẻ, doanh nghiệp có thể từng bước xây dựng nguồn dữ liệu tập trung, thống nhất và liên tục cập nhật. Vậy cơ sở dữ liệu mạng lưới cần có những thông tin nào và làm thế nào để khai thác hiệu quả?
Mục lục nội dung:
Cơ sở dữ liệu mạng lưới cấp nước là gì?
Cơ sở dữ liệu mạng lưới cấp nước là tập hợp thông tin về vị trí, cấu trúc, tài sản, thiết bị và hoạt động vận hành của hệ thống cấp nước, được tổ chức theo mô hình dữ liệu thống nhất. Khi ứng dụng GIS, các thông tin này được liên kết với vị trí địa lý, giúp doanh nghiệp trực quan hóa mạng lưới và hỗ trợ công tác quản lý.
Để phục vụ hoạt động vận hành, doanh nghiệp nên tổ chức tám nhóm dữ liệu quan trọng.
| Nhóm dữ liệu | Nội dung quản lý chính |
| Bản đồ không gian | Bản đồ nền, tọa độ và cấu trúc kết nối mạng lưới |
| Đường ống | Vị trí, kích thước, vật liệu và tình trạng sử dụng |
| Van và thiết bị | Vị trí, thông số và trạng thái thiết bị |
| Công trình cấp nước | Nhà máy, trạm bơm, giếng và công trình liên quan |
| Phân vùng DMA | Ranh giới, điểm đo và dữ liệu phân vùng |
| Đo đếm và giám sát | Sản lượng, lưu lượng, áp lực và dữ liệu cảm biến |
| Vận hành và bảo trì | Sự cố, sửa chữa, lịch sử bảo trì |
| Khách hàng | Điểm đấu nối, đồng hồ và dữ liệu sử dụng nước liên quan |
Sơ đồ tám nhóm dữ liệu
Đây là tám nhóm dữ liệu được đề xuất theo nhu cầu quản lý thực tế, không phải danh mục bắt buộc nguyên văn của một quy định pháp luật.
Đặc biệt, xây dựng cơ sở dữ liệu không chỉ là thu thập đầy đủ thông tin. Doanh nghiệp còn phải bảo đảm dữ liệu được chuẩn hóa, liên kết và duy trì trong suốt quá trình vận hành.
8 nhóm dữ liệu mạng lưới cấp nước doanh nghiệp cần quản lý
1. Dữ liệu bản đồ nền và thông tin không gian
Bản đồ nền là thành phần quan trọng khi xây dựng cơ sở dữ liệu mạng lưới cấp nước bằng GIS. Nhóm dữ liệu này bao gồm hệ thống giao thông, địa giới quản lý, tọa độ và các đối tượng địa lý liên quan. Đây là nền tảng để định vị tài sản và tổ chức mạng lưới theo vị trí thực tế.
Tuy nhiên, một bản đồ hiển thị đầy đủ đường ống chưa chắc đã đáp ứng yêu cầu quản lý. Doanh nghiệp còn cần quan tâm đến cấu trúc kết nối giữa các tuyến ống, nút mạng lưới và thiết bị. Nếu dữ liệu thiếu chính xác, kết quả phân tích và các phương án vận hành có thể bị ảnh hưởng.
Vì vậy, quá trình số hóa cần kết hợp kiểm tra bản đồ, hồ sơ kỹ thuật và hiện trạng ngoài thực địa.
2. Dữ liệu đường ống và thông số kỹ thuật
Đường ống là một trong những nhóm tài sản cốt lõi của hệ thống cấp nước. Bên cạnh vị trí, doanh nghiệp cần quản lý các thuộc tính như mã tài sản, đường kính, vật liệu, chiều dài, thời điểm lắp đặt và tình trạng sử dụng.
Ngoài ra, lịch sử thay thế hoặc cải tạo cũng cần được lưu trữ. Những thông tin này giúp cán bộ nắm rõ đặc điểm của từng tuyến. Khi phát sinh sự cố hoặc triển khai bảo trì, đội kỹ thuật có thêm dữ liệu để xây dựng phương án phù hợp.
Đặc biệt, doanh nghiệp có thể kết hợp thông số kỹ thuật với lịch sử vận hành để xem xét những tài sản cần ưu tiên kiểm tra.
3. Dữ liệu van và các thiết bị mạng lưới
Ngoài đường ống, doanh nghiệp cần xây dựng danh mục van và các thiết bị liên quan. Mỗi tài sản nên được quản lý theo vị trí, loại thiết bị, kích thước, thông số kỹ thuật và trạng thái sử dụng.
Riêng với van, dữ liệu trạng thái đóng vai trò quan trọng trong nhiều tình huống vận hành.Chẳng hạn, khi xảy ra sự cố vỡ ống, đội kỹ thuật cần xác định những van có liên quan đến khu vực xử lý.
Nếu vị trí hoặc trạng thái van không được cập nhật chính xác, quá trình xác minh ngoài hiện trường có thể mất thêm thời gian. Do đó, thông tin thiết bị cần được liên kết trực tiếp với mạng lưới và được cập nhật khi hiện trạng thay đổi.
4. Dữ liệu nhà máy và các công trình cấp nước
Để quản lý toàn diện, cơ sở dữ liệu mạng lưới cấp nước không nên chỉ giới hạn ở đường ống phân phối. Tùy phạm vi hoạt động, doanh nghiệp còn cần tổ chức thông tin về nhà máy nước, trạm bơm, giếng khai thác, bể chứa và các công trình liên quan.
Nhóm dữ liệu này có thể bao gồm vị trí, công suất, thông số thiết bị và trạng thái hoạt động. Đặc biệt, thông tin của từng công trình cần được liên kết với mạng lưới mà công trình đó phục vụ.
Nhờ vậy, người quản lý có thể quan sát toàn cảnh hệ thống cấp nước. Đây cũng là cơ sở để kết nối dữ liệu giám sát và phục vụ công tác điều hành.
5. Dữ liệu phân vùng DMA và đồng hồ tổng
Với những doanh nghiệp quản lý mạng lưới rộng, phân vùng DMA giúp hoạt động kiểm soát thất thoát có trọng tâm hơn. Để tổ chức dữ liệu DMA, doanh nghiệp cần xác định ranh giới, các tuyến ống liên quan, đồng hồ tổng và những điểm kết nối với khu vực lân cận.
Ngoài ra, trạng thái van ranh giới cũng cần được kiểm chứng ngoài thực tế. Khi dữ liệu phân vùng được liên kết với GIS, cán bộ có thể quan sát từng khu vực và khai thác thông tin mạng lưới tương ứng.
Tuy nhiên, chất lượng dữ liệu DMA vẫn phụ thuộc vào độ chính xác của thiết bị đo và công tác quản lý thực tế.
Đọc thêm: Giảm thất thoát nước cho doanh nghiệp cấp nước: Vai trò của GIS và mô hình DMA.
6. Dữ liệu đo đếm và giám sát vận hành
Bên cạnh thông tin tài sản, doanh nghiệp cần quản lý dữ liệu phản ánh tình trạng hoạt động của mạng lưới. Tùy hạ tầng hiện có, nhóm này có thể bao gồm lưu lượng, áp lực, sản lượng và những thông số được thu thập từ thiết bị giám sát.
Đối với các đơn vị đã đầu tư IoT hoặc SCADA, dữ liệu có thể được tiếp nhận tự động thông qua phương án tích hợp phù hợp. Tuy nhiên, thông tin đo đếm chỉ thực sự hữu ích khi được liên kết với đúng vị trí và đối tượng quản lý.
Chẳng hạn, khi một điểm đo xuất hiện giá trị bất thường, người quản lý cần biết thiết bị đó thuộc khu vực nào và có liên quan đến những tài sản nào. Khi đó, việc kết hợp dữ liệu giám sát với bản đồ giúp quá trình phân tích trực quan hơn.
7. Dữ liệu sự cố, sửa chữa và bảo trì
Một cơ sở dữ liệu chỉ phản ánh vị trí tài sản sẽ chưa đủ để phục vụ toàn bộ hoạt động vận hành. Doanh nghiệp còn cần lưu trữ lịch sử sửa chữa, bảo trì và những sự cố phát sinh trên mạng lưới.
Đối với mỗi sự cố, thông tin nên được quản lý theo vị trí, thời điểm, tài sản liên quan, tình trạng xử lý và kết quả khắc phục. Khi một tuyến ống tiếp tục phát sinh vấn đề, cán bộ có thể khai thác lịch sử để đánh giá tình trạng tài sản.
Đồng thời, những thay đổi sau sửa chữa cũng cần được cập nhật vào cơ sở dữ liệu. Nhờ đó, thông tin quản lý không chỉ phản ánh hiện trạng mà còn ghi nhận quá trình thay đổi của mạng lưới.
8. Dữ liệu khách hàng và điểm sử dụng nước
Dữ liệu khách hàng có vai trò quan trọng trong việc kết nối mạng lưới kỹ thuật với hoạt động cung cấp nước. Nhóm thông tin này có thể bao gồm mã khách hàng, vị trí sử dụng nước, điểm đấu nối, đồng hồ và khu vực phục vụ.
Khi được liên kết phù hợp, dữ liệu giúp doanh nghiệp hỗ trợ phân tích sản lượng tiêu thụ và quản lý phản ánh theo vị trí. Chẳng hạn, khi xảy ra sự cố, thông tin không gian có thể hỗ trợ xác định những điểm sử dụng nước cần xem xét khi đánh giá phạm vi ảnh hưởng.
Tuy nhiên, hệ thống GIS chỉ nên tiếp nhận những trường thông tin cần thiết theo mục đích sử dụng và quyền truy cập phù hợp. Dữ liệu cá nhân cần được bảo vệ theo quy định.
Vì sao có đủ dữ liệu nhưng doanh nghiệp vẫn khó quản lý?
Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp cấp nước không thiếu dữ liệu. Vấn đề nằm ở cách tổ chức và khai thác những thông tin đang sở hữu. Một tuyến ống có thể xuất hiện trong bản vẽ CAD. Thông số kỹ thuật được lưu bằng Excel, còn lịch sử sửa chữa nằm trong hồ sơ riêng.
Khi cần tổng hợp, cán bộ phải đối chiếu nhiều nguồn. Điều này làm tăng khối lượng công việc và nguy cơ sử dụng thông tin không đồng nhất. Đặc biệt, những thay đổi ngoài hiện trường có thể chưa được cập nhật đồng thời vào các bộ phận quản lý.
Vì vậy, doanh nghiệp cần chuyển từ việc lưu trữ dữ liệu riêng lẻ sang quản lý dữ liệu có cấu trúc, liên kết và được cập nhật thường xuyên. Đây là nền tảng để triển khai các hoạt động phân tích và điều hành dựa trên dữ liệu.
Xây dựng cơ sở dữ liệu mạng lưới cấp nước bằng GIS như thế nào?
Để xây dựng một hệ thống có thể khai thác lâu dài, doanh nghiệp cần triển khai theo lộ trình phù hợp. Quá trình này không nhất thiết phải bắt đầu bằng việc xây dựng lại toàn bộ dữ liệu. Thay vào đó, doanh nghiệp có thể rà soát những nguồn thông tin hiện có và từng bước chuẩn hóa.
Bước 1: Rà soát và đánh giá dữ liệu hiện có
Trước tiên, doanh nghiệp cần kiểm kê bản vẽ, hồ sơ hoàn công, bảng tính và các hệ thống nghiệp vụ đang sử dụng. Sau đó, xác định những nhóm thông tin đã có, còn thiếu hoặc cần cập nhật. Đặc biệt, cần làm rõ bộ phận chịu trách nhiệm quản lý từng nguồn dữ liệu.
Bước 2: Chuẩn hóa cấu trúc dữ liệu
Doanh nghiệp xây dựng danh mục tài sản, mã quản lý và các trường thuộc tính thống nhất. Đồng thời, dữ liệu không gian cần được chuẩn hóa theo hệ tọa độ và yêu cầu kỹ thuật phù hợp. Đây là bước quan trọng nhằm hạn chế sai lệch khi tích hợp nhiều nguồn thông tin.
Bước 3: Số hóa và kiểm tra bản đồ mạng lưới
Dữ liệu từ hồ sơ hiện có được chuyển đổi sang cấu trúc GIS phù hợp. Sau đó, doanh nghiệp cần kiểm tra vị trí, thông số kỹ thuật và quan hệ kết nối giữa các đối tượng. Đối với những tài sản có thông tin chưa đầy đủ, đơn vị có thể cần tổ chức khảo sát và xác minh ngoài thực địa.
Tìm hiểu: Dịch vụ xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên biệt cho lĩnh vực cấp nước của eKMap.
Bước 4: Kết nối dữ liệu với hoạt động vận hành
Khi dữ liệu nền đã được chuẩn hóa, doanh nghiệp có thể tiếp tục triển khai những nghiệp vụ cần sử dụng thông tin mạng lưới thường xuyên. Chẳng hạn, quản lý tài sản, ghi nhận sự cố, vận hành van hoặc kiểm soát thất thoát. Việc kết nối dữ liệu với hoạt động thực tế giúp cơ sở dữ liệu được khai thác liên tục thay vì chỉ sử dụng để tra cứu.
Bước 5: Thiết lập quy trình cập nhật và kiểm soát
Một hệ thống dữ liệu có thể chính xác tại thời điểm nghiệm thu nhưng nhanh chóng lạc hậu nếu thiếu quy trình duy trì. Do đó, doanh nghiệp cần phân công trách nhiệm cập nhật cho từng bộ phận.
Ngoài ra, hoạt động kiểm tra chất lượng dữ liệu nên được thực hiện định kỳ. Nhờ vậy, những thay đổi ngoài hiện trường có thể được phản ánh kịp thời lên hệ thống quản lý.
eKMap Solutions: Từ cơ sở dữ liệu đến quản lý vận hành mạng lưới
Xây dựng được cơ sở dữ liệu là một bước quan trọng. Tuy nhiên, giá trị lớn hơn nằm ở khả năng khai thác nguồn thông tin đó trong hoạt động hàng ngày.
Giao diện sản phẩm eKMap
eKMap Solutions – Quản lý cấp nước được phát triển trên nền tảng GIS, hỗ trợ doanh nghiệp kết nối dữ liệu mạng lưới với các nghiệp vụ vận hành. Giải pháp tập trung vào ba nhóm giá trị chính.
Quản lý dữ liệu mạng lưới tập trung
eKMap Solutions hỗ trợ định vị, kiểm kê và quản lý thông tin kỹ thuật của các tài sản trên bản đồ. Thay vì tra cứu nhiều hồ sơ riêng lẻ, cán bộ có thể tiếp cận thông tin thông qua vị trí thực tế của từng đối tượng. Đồng thời, lịch sử bảo trì và trạng thái tài sản được quản lý gắn với mạng lưới.
Kết nối công tác quản lý tại văn phòng và hiện trường
Giải pháp hỗ trợ khai thác dữ liệu thông qua WebGIS và Mobile GIS. Nhờ đó, cán bộ có thể tra cứu bản đồ tại văn phòng hoặc ngoài hiện trường bằng điện thoại thông minh. Việc khai thác trên cùng nền dữ liệu giúp hạn chế tình trạng mỗi bộ phận sử dụng một phiên bản bản đồ khác nhau.
Đọc thêm: Ứng dụng WebGIS và Mobile GIS trong quản lý mạng lưới cấp nước.
Đưa dữ liệu vào các nghiệp vụ vận hành
Bên cạnh quản lý tài sản, eKMap Solutions còn hỗ trợ quản lý sự cố, vận hành van, súc xả và giám sát mạng lưới. Giải pháp cũng cung cấp các ứng dụng liên quan đến quản lý thất thoát và tích hợp dữ liệu đo đếm thời gian thực. Nhờ đó, dữ liệu có thể được khai thác trong nhiều nghiệp vụ thay vì chỉ phục vụ một mục đích riêng lẻ.
Khám phá: eKMap Solutions – Giải pháp quản lý cấp nước trên nền bản đồ GIS.
Hai mô hình xây dựng dữ liệu mạng lưới từ thực tế triển khai eKMap
Kinh nghiệm triển khai thực tế cho thấy quá trình số hóa không dừng ở việc đưa bản vẽ lên phần mềm. Quan trọng hơn, doanh nghiệp cần xây dựng cơ chế duy trì và khai thác dữ liệu lâu dài.
Dự án triển khai thực tế
Cấp nước Thanh Hóa: Từng bước đồng bộ dữ liệu tại 14 chi nhánh
Công ty CP Cấp nước Thanh Hóa bắt đầu triển khai eKMap Solutions từ năm 2021 tại Chi nhánh Bỉm Sơn. Sau giai đoạn thử nghiệm, hệ thống tiếp tục được mở rộng sang những chi nhánh khác.
Đến tháng 12/2024, eKMap đã cơ bản hoàn thành đồng bộ hóa dữ liệu quản lý mạng lưới trên bản đồ GIS cho toàn bộ 14 chi nhánh. Đặc biệt, doanh nghiệp chủ động trang bị thiết bị GNSS – RTK để phục vụ công tác đo đạc và cập nhật dữ liệu.
Bên cạnh xây dựng bản đồ, dự án còn triển khai những ứng dụng quản lý tài sản, kiểm kê và theo dõi tiến độ thay đồng hồ. Ngoài ra, việc tích hợp SCADA giúp kết nối dữ liệu giám sát lưu lượng và áp lực nước theo thời gian thực.
Như vậy, trường hợp này cho thấy giá trị của việc kết hợp số hóa dữ liệu với đào tạo nhân sự và xây dựng quy trình quản lý.
Xem chi tiết: Hành trình chuyển đổi số của Công ty CP Cấp nước Thanh Hóa.
Nước sạch số 2 Hà Nội: Kết nối dữ liệu tài sản với nghiệp vụ vận hành
Tại Công ty Cổ phần Nước sạch số 2 Hà Nội, eKMap Solutions được triển khai nhằm xây dựng nền tảng dữ liệu phục vụ quản lý mạng lưới. Giải pháp sử dụng GIS, WebGIS và Mobile GIS.
Phạm vi ứng dụng bao gồm quản lý tài sản, giám sát mạng lưới, sự cố, vận hành van, DMA, súc xả, quản lý công việc và báo cáo. Đáng chú ý, dữ liệu được tổ chức trên cùng nền tảng, giúp doanh nghiệp từng bước liên kết những thông tin vốn được quản lý ở nhiều bộ phận.
Chẳng hạn, khi phát sinh hoạt động sửa chữa, dữ liệu tài sản và lịch sử sự cố có thể được khai thác trong cùng bối cảnh mạng lưới. Đây là minh chứng cho hướng tiếp cận xây dựng cơ sở dữ liệu gắn liền với hoạt động vận hành.
Xem chi tiết: Nước sạch số 2 Hà Nội triển khai giải pháp quản lý mạng lưới cùng eKMap Solutions.
Cơ sở dữ liệu mạng lưới cấp nước và yêu cầu quản lý dữ liệu mới
Việc xây dựng dữ liệu thống nhất không chỉ phục vụ nhu cầu vận hành nội bộ. Thông tư 69/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng, có hiệu lực từ ngày 1/11/2026, cũng quy định về việc tạo lập, cập nhật, quản lý chất lượng và chia sẻ dữ liệu cấp nước sạch.
Đặc biệt, quy định đề cập đến mã định danh chuyên ngành, dữ liệu nguồn và các yêu cầu liên quan đến kết nối. Vì vậy, những doanh nghiệp đang xây dựng cơ sở dữ liệu mạng lưới cấp nước cần quan tâm đến khả năng chuẩn hóa và kế thừa dữ liệu lâu dài.
Tuy nhiên, khả năng đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật của Thông tư phải được đánh giá riêng theo từng hệ thống triển khai.
Tham khảo: Quy định về Hệ thống thông tin, Cơ sở dữ liệu cấp nước sạch và thoát nước đô thị – Báo Chính phủ.
Câu hỏi thường gặp về cơ sở dữ liệu mạng lưới cấp nước
Cơ sở dữ liệu mạng lưới cấp nước gồm những gì?
Một hệ thống phục vụ quản lý, vận hành nên kết nối tám nhóm thông tin: bản đồ không gian, đường ống, thiết bị, công trình cấp nước, phân vùng DMA, dữ liệu đo đếm, lịch sử vận hành và dữ liệu khách hàng liên quan.
Doanh nghiệp đã có bản vẽ CAD có cần xây dựng lại dữ liệu không?
Không nhất thiết. Dữ liệu hiện có có thể được rà soát, chuyển đổi và chuẩn hóa để phục vụ các ứng dụng GIS. Tuy nhiên, những thông tin thiếu hoặc không còn phù hợp với hiện trạng cần được kiểm tra và cập nhật.
GIS có thay thế SCADA và phần mềm quản lý khách hàng không?
GIS không nhất thiết thay thế các hệ thống chuyên biệt khác. Thay vào đó, doanh nghiệp có thể tích hợp những nguồn dữ liệu phù hợp để hỗ trợ quản lý mạng lưới trên bản đồ.
Làm thế nào để dữ liệu mạng lưới luôn chính xác?
Doanh nghiệp cần thiết lập quy trình cập nhật, phân công trách nhiệm và kiểm tra chất lượng dữ liệu thường xuyên. Những thay đổi về tài sản hoặc hiện trạng vận hành cần được ghi nhận kịp thời.
eKMap Solutions hỗ trợ quản lý dữ liệu mạng lưới như thế nào?
eKMap Solutions hỗ trợ số hóa và quản lý tài sản trên nền GIS. Đồng thời, giải pháp kết nối dữ liệu với những nghiệp vụ như quản lý sự cố, vận hành van, súc xả và kiểm soát thất thoát theo phạm vi triển khai.
eKMap Solutions – Xây dựng dữ liệu hôm nay, phục vụ vận hành lâu dài
Cơ sở dữ liệu mạng lưới cấp nước không chỉ là công cụ lưu trữ thông tin mà còn là nền tảng cho hoạt động quản lý dựa trên dữ liệu. Khi vị trí, thông số kỹ thuật và lịch sử vận hành được kết nối, doanh nghiệp có thêm cơ sở để kiểm soát hiện trạng và xây dựng kế hoạch phù hợp.
eKMap Solutions giúp doanh nghiệp từng bước số hóa tài sản, tổ chức nguồn dữ liệu tập trung và khai thác thông tin trên nền bản đồ GIS.
Doanh nghiệp của bạn đã thực sự khai thác hiệu quả nguồn dữ liệu mạng lưới đang sở hữu?
Đăng ký tư vấn và trải nghiệm eKMap Solutions để tìm hiểu phương án triển khai phù hợp với hiện trạng doanh nghiệp.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐỊA LÝ EK
Hotline: 0912 76 5656
Email: marketing@ekgis.com
Website: https://ekgis.com.vn
Fanpage: https://www.facebook.com/eKGIS
Youtube: https://www.youtube.com/@eKMap_GIS-GeoAIServices
Văn phòng Hà Nội: Khu văn phòng tầng 3, tòa nhà CT1, Khu nhà ở Bộ Công An, đường Phạm Văn Đồng, phường Cổ Nhuế 2,
